Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

Main Menu

Tags

A A A

poniedziałek, 21 czerwca 2021
W dniu 10 czerwca 2021 roku odbyło się XXXI posiedzenie Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, przeprowadzone w formule online. Gospodarzem posiedzenia był prof. Zbigniew Marciniak, Przewodniczący Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a tematem przewodnim spotkania - Instytuty badawcze jako składowe systemu nauki w Polsce. Dwa główne referaty zostały przedstawione zgromadzonym przez prof. Leszka Rafalskiego, Przewodniczącego Rady Głównej Instytutów Badawczych oraz prof. Henryka Skarżyńskiego, Dyrektora Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu. Zorganizowanie debaty powierzono prof. Krzysztofowi Kochankowi z IFPS oraz prof. Marianowi Szczerkowi z RGNiSW.

Prof. Kochanek powitał uczestników i podziękował Przewodniczącemu RGNiSW za wprowadzenie i podkreślenie ważnej roli instytutów badawczych w systemie nauki i w społeczeństwie, następnie szczegółowe przedstawił sylwetki prelegentów.

Jako pierwszy głos zabrał prof. L. Rafalski, który przybliżył słuchaczom historię powstania i transformacji instytutów na przestrzeni ponad 100 lat, aktywności instytutów badawczych i ich aktualnej działalności. Prezentacja nosiła nazwę Instytuty badawcze w nauce, szkolnictwie wyższym, gospodarce i ich oddziaływanie społeczne.

Prof. L. Rafalski szeroko omówił zasady funkcjonowania instytutów badawczych, do których zaliczył: elastyczność zarządzania, możliwość tworzenia funduszu badań własnych z zysku, swobodę w kształtowaniu funduszu wynagrodzeń, prowadzenie badań podstawowych - ale koncentrację na badaniach stosowanych, skuteczność w komercjalizacji badań i transferze wyników badań do gospodarki, oddziaływanie na różne obszary życia społecznego i gospodarczego, upowszechnianie wyników badań, a także uczestnictwo we wdrożeniach wyników badań. Opowiedział o grupach instytutów badawczych, które w 2021 r. reprezentowane były w następujący sposób: instytuty techniczne – 32, instytuty Sieci Badawczej Łukasiewicz – 32, instytuty przyrodnicze i rolnicze – 13, instytuty medyczne – 19, instytuty humanistyczne – 3. Wśród 99 instytutów badawczych, aż 23 mają status Państwowego Instytutu Badawczego.

Oddzielnym tematem była kwestia finansowania instytutów badawczych. Subwencja stanowi ok. 8%, więc jest niewielka, ale niezbędna do prowadzenia badań wyprzedzających w instytutach badawczych, na przygotowanie założeń nowych wyrobów, materiałów, technologii i całych procedur. Inne źródła finansowania to przede wszystkim projekty - krajowe i zagraniczne, ale również środki pochodzące z administracji publicznej np. ministerstw, przedsiębiorstw w przypadku instytutów technicznych, narodowego funduszu zdrowia w przypadku medycznych instytutów badawczych, itp. Przewodniczący RGIB wspomniał  również o działalności dydaktycznej pracowników instytutów badawczych. Wielu pracowników instytutów bierze udział w takiej działalności, prof. Rafalski także przez lata współpracował z uczelniami. Tworzymy wspólne kierunki studiów i mamy duży udział
w kształceniu podyplomowym, szczególnie dotyczy to instytutów medycznych. Taka współpraca jest bardzo cenna, ponieważ pracownicy instytutów są blisko praktyki i mogą studentom przekazać najnowocześniejsze rozwiązania. Na podkreślenie zasługuje informacja, iż mamy instytuty badawcze z prawem do nadawania stopnia naukowego: doktora – 38 instytutów, a doktora habilitowanego – 29. W instytutach badawczych działa ponad 650 akredytowanych laboratoriów badawczych.

Prof. Rafalski zwrócił też uwagę na temat sieciowania instytutów. W ostatnich latach powstało już kilka takich sieci: ENERGIA, POLTRIN i największa - Sieć Badawcza ŁUKASIEWICZ, która w tym roku obchodzi drugą rocznicę powstania. Przy tej okazji wspomniano historię jej powstawania, kontrowersje i ewaluowanie koncepcji powołania.

Aktywność instytutów badawczych w ostatnich latach, nie tylko instytutów wojskowych, to działalność na rzecz szeroko rozumianego bezpieczeństwa: bezpieczeństwa państwa, ale również bezpiecznego środowiska naturalnego, zdrowia ludzi i zwierząt, roślinności i żywności, bezpieczeństwa zasobów naturalnych i klimatu. Przewodniczący RG przypomniał o dwóch publikacjach Rady Głównej Instytutów Badawczych poświęconych właśnie tej tematyce „Z instytutami badawczymi bezpieczniej – Research Institutes make it safer vol.1 i 2.

Osobnym szeroko omówionym tematem była także pandemia Covid-19, jej wpływ na działalność instytutów badawczych i przeprowadzone przez Biuro RGIB ankiety, które wykazały, iż 93% ankietowanych instytutów potwierdziło utrzymanie płynność finansowej w 2020 roku i oceniło swoje przychody w porównaniu do 2019 r. jako zbliżone, a główne przyczyny pogorszenia sytuacji ekonomicznej instytutów związane były z ogólnym spowolnieniem gospodarczym, lecz elastyczność funkcjonowania instytutów pomogła skutecznie przejść przez okres pandemii.

Na zakończenie prof. Leszek Rafalski zapowiedział, że przed instytutami jest ważny program - Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) na lata 2021-2027. W ramach tego programu potrzebna jest współpraca jednostek naukowych wszystkich pionów w tworzeniu doskonałych zespołów badawczych oraz współpraca konsorcjów jednostek naukowych, przedsiębiorstw i administracji w opracowaniu nowoczesnych rozwiązań. Wspólnie powinniśmy dążyć do doskonałości naukowej i zwracać uwagę na dużą rolę przedsiębiorstw oraz administracji państwowej. Może ona wymusić pewne nowoczesne rozwiązania i dążyć do tego, aby zostały stworzone najlepsze rozwiązania w skali międzynarodowej. Program HORYZONT EUROPA 2021-2027 to kolejne wyzwanie dla współpracy jednostek naukowych. Wiemy, że poprzednia 7-latka nie wypadła tak, jak byśmy sobie życzyli, mówił Przewodniczący RGIB, dlatego reprezentując Radę Główną Instytutów Badawczych będę dążył do zapewnienia dobrej współpracy instytutów badawczych, instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz, instytutów PAN i uczelni wyższych w tworzeniu takiej współpracy, abyśmy byli bardziej konkurencyjni i zauważeni w tym programie.

Prof. Z. Marciniak podziękował za prezentację Przewodniczącemu RGIB prof. Leszkowi Rafalskiemu i udzielił głosu drugiemu z prelegentów - prof. Henrykowi Skarżyńskiemu, który bardzo szczegółowo przybliżył zgromadzonym temat obszaru i warunków działań medycznych instytutów badawczych w Polsce, mówiąc o ich ogromnym wpływie na zdrowie i gospodarkę naszego kraju i jego obywateli. Aż 14 instytutów badawczych podlega ministerstwu zdrowia. Profesor Skarżyński przybliżył uczestnikom przesłanki i historię utworzenia instytutów, a następnie pokazał różne programy, zakresy i innowacyjne rozwiązania instytutów medycznych w obszarach działań na rzecz zdrowia. Następnie Profesor Skarżyński przedstawił informacje o działalności Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu, którego jest założycielem i Dyrektorem, i w tym roku obchodzącym ćwierćwiecze funkcjonowania. Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu jest wiodącym w Polsce instytutem badawczym oraz wysoko wyspecjalizowanym szpitalem zapewniającym kompleksową opiekę osobom z uszkodzeniami narządu słuchu, głosu, mowy, równowagi i oddychania.

Profesor omówił wszystkie etapy powstawania i rozwijania się tej jednostki, zaprezentował nowoczesny model badań i nowatorskie rozwiązania w leczeniu schorzeń układu słuchowego na przestrzeni lat. Rozwiązania proponowane przez Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu są konkurencyjne na skalę światową, doceniane przez międzynarodowych ekspertów. Światowe Centrum Słuchu (integralna część Instytutu) jest jednostką wybitną, a otrzymane przez prof. Henryka Skarżyńskiego niezliczone nagrody i wyróżnienia są tego potwierdzeniem.

Ważnym punktem działań instytutu był Program „Po Pierwsze Zdrowie”. Założenia Programu opracował prof. Henryk Skarżyński, a powstały one na podstawie wieloletnich doświadczeń zespołu Instytutu w organizacji zakrojonych na szeroką skalę populacyjnych badań pod kątem wczesnego wykrywania zaburzeń słuchu, wzroku i mowy, a także doświadczeń zdobytych podczas przeprowadzonej akcji badań przesiewowych słuchu. Program jednoczył grupy ekspertów z różnych środowisk – instytutów badawczych, instytutów PAN, ale także uczelni i innych organizacji angażując równie media do propagowania i kształtowanie postaw pro-zdrowotnych wśród ludzi. Profesor Skarzyński podkreślił również, iż nie sposób pominąć temat pandemii, która miała negatywny wpływ na wszystkie obszary działalności, jednak środowisko medyczne odczuło ten stan najmocniej. Zostały wstrzymane planowane działania, potrzebna była silna reorganizacja w funkcjonowaniu i ogromny wysiłek wszystkich w działaniach na rzecz zdrowia. IFiPS również musiał wstrzymać wiele zabiegów i niemożliwe stało się zrealizowanie założonych planów, jednak w podsumowaniu Profesor ocenia pozytywnie wyniki instytutu oraz przeprowadzone w tym czasie badania i wdrożenia, opowiedział również o wielu swoich sukcesach i otrzymanych nagrodach, jak np. nagroda gospodarcza od Prezydenta. Profesor patrzy z optymizmem na przyszłość instytutów medycznych, widzi to poprzez wzmocnienie pozycji w skali kraju, jako podmiotów przygotowanych do wykonywania i kontynuowania wielu działań priorytetowych w obrębie zdrowia publicznego. Rola badań naukowych jest oczywista i powinna być na najwyższym poziomie, ale potrzebne jest zapewnienie przez ministerstwo zdrowia finansowania różnych zadań instytutów i powinno wynikać ze specyfiki działań. Na pytanie - gdzie IFiPS chciałby być w przyszłości – Prof. Skarzyński ma jasną odpowiedź - chcemy i staramy się być przed wszystkimi!

Podczas debaty z udziałem gości oraz członków Rady, głos zabrał zastępca Prezesa Sieci Badawczej Łukasiewicz Marcin Kraska i krótko opowiedział o przeprowadzonych reformach w Sieci Łukasiewicz pod kontem organizacyjnym oraz badawczym, i takich które wykorzystują efekt synergii przedstawiając biznesowi konkurencyjne rozwiązania.

W podsumowaniu posiedzenia Prof. Z. Marciniak zainicjował dyskusję, w której oprócz głównych prelegentów udział wzięli: prof. Marian Szczerek, prof. Janusz Żmija, prof. Andrzej Więcek, dr hab. Karol Pałka, dr inż. Cezary Możeński, prof. INS oraz prof. Grażyna Borkowska.

W podsumowaniu obrad XXXI posiedzenia Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego prof. Zbigniew Marciniak podkreślił ogromną rolę instytutów badawczych w kształtowaniu świata nauki. Wymiar teoretyczny – poszukiwanie rozwiązań i praktyczny - dążenie do ich wdrażania. Potrzebny jest zintegrowany wysiłek wszystkich instytucji polskiej nauki do tego, by wydobyć i pokazać zasługi instytutów badawczych dla społeczeństwa i gospodarki.

Prezentacje prof. L. Rafalskiego i prof. H. Skarzyńskiego zostaną zamieszczone na stronie RGNiSW.

Na naszej stronie internetowej używamy plików cookie. Niektóre z nich są niezbędne dla funkcjonowania strony, inne pomagają nam w ulepszaniu tej strony i doświadczeń użytkownika (Tracking Cookies). Możesz sam zdecydować, czy chcesz zezwolić na pliki cookie. Należy pamiętać, że w przypadku odrzucenia, nie wszystkie funkcje strony mogą być dostępne.